Kiedy szkoda popełniona jest z winy umyślnej?
Wersja do wydruku / Printing version
Wersja PDFPojęcie winy umyślnej
W znacznym uproszczeniu można stwierdzić, że szkoda popełniona jest z winy umyślnej wówczas, gdy sprawca:
- miał zamiar ją popełnić (tzw. zamiar bezpośredni), lub
- gdy przewidywał możliwość jej popełnienia i godził się na to (tzw. zamiar ewentualny).
Jak widać pojęcie winy umyślnej jest bardzo szerokie i obejmuje nie tylko te przypadki, gdzie sprawca wprost dążył do wyrządzenia szkody, ale także te przypadki, w których sprawca jedynie przewidywał możliwość jej popełnienia i akceptował ten stan rzeczy.
Wina umyślna w praktyce ubezpieczeniowej
W przypadku ubezpieczeń wina umyślna wiąże się z wyłączeniem odpowiedzialności ubezpieczyciela za powstałą szkodę. Jeśli ubezpieczony lub osoba, z którą pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym lub za którą ponosi odpowiedzialność prawną spowoduje szkodę z winy umyślnej, wówczas ubezpieczyciel odmówi wypłaty odszkodowania. Wynika to z treści art. 827 Kodeksu cywilnego , który stwierdza, że: "Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie; w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności."
Natomiast oczywiście ubezpieczyciel odpowiada za szkody wyrządzone z winy umyślnej, jeśli sprawcą szkody jest osoba trzecia.
Nie należy mylić winy umyślnej z winą nieumyślną. W ubezpieczeniu autocasco znaczna część szkód powstaje z winy nieumyślnej ubezpieczonego i zdarzenia te są objęte ochroną, np. szkody parkingowe, zderzenie pojazdów, najechanie na przeszkodę, itp.
Odpowiedzialność karna za umyślne spowodowanie szkody
Na marginesie warto wspomnieć, że umyślne spowodowanie szkody, oprócz odmowy wypłaty odszkodowania, może wiązać się także z innymi konsekwencjami. Zgodnie z art. 298 § 1 Kodeksu karnego: "Kto, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, powoduje zdarzenie będące podstawą do wypłaty takiego odszkodowania, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5." Zatem umyślne wyrządzenie szkody może - w określonych przypadkach - wiązać się także z odpowiedzialnością karną.
